Տասներկու երկար տարիներ նա ամեն առավոտ արթնանում էր B-17 խցի սառը մթնոլորտում: Ժամանակին նա փորձել էր պայքարել՝ գրելով նամակներ, դիմելով փաստաբաններին, աղաչելով յուրաքանչյուրին, ով կլսեր, հավատալ իր անմեղությանը: Բայց ոչ ոք չէր հավատում: Դանդաղ, նա դադարեց դիմադրել: Նա ընդունեց լռությունը, պատերը և իրեն սպասվող ճակատագիրը:
Միակ բանը, որ նրան ուժ էր տալիս, նրա շունն էր՝ գերմանական հովվաշուն, որին նա ժամանակին գտել էր փողոցում՝ որպես դողացող ձագ: Շունը դարձավ նրա ընտանիքը, նրա ուղեկիցը, միակ էակը, որին նա վստահում էր: Աշխարհում նրանից բացի նա այլևս ոչ ոք չուներ:
Երբ խցապետը եկավ նրա մոտ՝ վերջին ցանկությունը հարցնելու համար, պահակները սպասում էին սովորական պատասխանների՝ սնունդ, ծխախոտ կամ գուցե աղոթք: Բայց տղամարդը հանդարտ խոսեց. — «Ես ուզում եմ տեսնել իմ շանը: Վերջին անգամ»:
Սկզբում բանտի աշխատակիցները չէին հավատում: Արդյո՞ք սա ինչ-որ խորամանկություն էր: Բայց ցանկությունը կատարվեց: Նշանակված օրը, մինչև դատավճռի կատարումը, նրան տարան բանտի բակ:
Գերմանական հովվաշանը բերեցին կապած վզակապով: Մի պահ աշխարհը կարծես կանգ առավ: Հանկարծ, տեսնելով իր տիրոջը, շունը պոկվեց վզակապից և վազեց դեպի նա:
Մի ակնթարթում նա գետնին գցեց տիրոջը՝ նետվելով նրա գիրկը, կարծես փորձելով մեկ վայրկյանում լրացնել տասներկու տարվա բաժանումը: Նա ընկավ, բայց առաջին անգամ տարիների ընթացքում նա չզգաց շղթաների ծանրությունը կամ քարե պատերի սառնությունը: Նա զգաց ջերմություն:
Նա ամուր գրկեց շանը՝ դեմքը թաղելով նրա խիտ մորթու մեջ: Այն արցունքները, որոնք նա այդքան ժամանակ թաքցրել էր, վերջապես հոսեցին՝ առանց ամոթի:
Նա հեկեկալով լաց եղավ, իսկ շունը հանդարտ հնչյուններ էր արձակում՝ ավելի սեղմվելով նրան, կարծես նա էլ գիտեր, որ ժամանակը սպառվում է:
— «Դու իմ աղջիկն ես… իմ հավատարիմը…» — շշնջաց նա՝ ձեռքերը դողալով շոյելով շան մեջքը: — «Ի՞նչ կանես առանց ինձ…»
Շարունակությունը
Այդ պահը կարծես ժամանակը կանգնեցրած լիներ: Բանտի բակը, որ սովորաբար լի էր կոշտ ձայներով և մոխրագույն միապաղաղությամբ, լցվեց անսովոր ջերմությամբ: Պահակները, որոնք սովոր էին անտարբեր կանգնել, կարծես մի պահ մոռացան իրենց դերերը: Նրանք նայում էին, թե ինչպե՞ս է բանտարկյալը, որին տարիներ շարունակ ճանաչում էին որպես կոշտ և լուռ մարդ, վերածվել խոցելի, հույզերով լի անձի:
Շունը, կարծես զգալով տիրոջ վիշտը, սկսեց լիզել նրա դեմքը՝ փորձելով մխիթարել: Նրա աչքերը, որոնք միշտ այդքան խելացի և հավատարիմ էին, կարծես խոսում էին: Նա չէր հեռանում, նրա մարմինը սեղմված էր տիրոջը, և նույնիսկ պահակները չէին համարձակվում միջամտել այդ պահին:
Բանտարկյալը շարունակում էր խոսել շան հետ, կարծես նա միակն էր, որ հասկանում էր իրեն: Նա պատմում էր անցյալ օրերի մասին, երբ նրանք միասին վազում էին դաշտերում, երբ շունը դեռ ձագ էր և թաքնվում էր նրա բաճկոնի մեջ: Նա խոսում էր այն մասին, թե ինչպե՞ս էր շունը սպասում իրեն տանը ամեն օր, երբ նա վերադառնում էր աշխատանքից: Այդ հիշողությունները, թեև ցավոտ, նրան ժպիտ էին պարգևում:
— «Դու միշտ այնտեղ էիր, չէ՞:» — ասաց նա՝ ձայնը խզվելով: — «Ես խոստանում եմ, որ ինչ-որ մեկը կխնամի քեզ: Դու արժանի ես լավագույնին»:
Հանկարծ, ինչ-որ անսպասելի բան տեղի ունեցավ: Շունը, կարծես զգալով պահի կարևորությունը, սկսեց հաչել՝ ոչ բարկությամբ, այլ կարծես փորձելով ինչ-որ բան ասել: Պահակներից մեկը, երիտասարդ կին, ով միշտ ավելի կարեկցող էր, քան մյուսները, մոտեցավ: Նա նայեց բանտարկյալին և շանը, և նրա աչքերում արցունքներ հայտնվեցին:
— «Նա գիտի», — ասաց նա հանդարտ: — «Նա զգում է, որ սա Ձեր վերջին պահն է միասին»:
Բանտարկյալը նայեց պահակին, և առաջին անգամ տարիների ընթացքում նա զգաց, որ ինչ-որ մեկը տեսնում է իրեն որպես մարդ, ոչ թե պարզապես բանտարկյալ: Նա գլխով արեց՝ չկարողանալով խոսել:
Ժամանակը սպառվում էր: Պահակները վերջապես ստիպված էին միջամտել: Նրանք նրբորեն բռնեցին շան վզակապը, բայց շունը դիմադրեց՝ հաչելով և փորձելով մնալ տիրոջ մոտ: Բանտարկյալը, կարծես հավաքելով իր վերջին ուժերը, շոյեց շան գլուխը և շշնջաց. — «Ամեն ինչ կարգին է, աղջիկս: Դու ուժեղ ես: Դու կգտնես քո ճանապարհը»:
Նա դանդաղ վեր կացավ, և պահակները նրան տարան խուց: Շունը շարունակում էր նայել նրա հետևից՝ աչքերով լի վշտով և հավատարմությամբ: Բակը կրկին լռեց, բայց այդ պահի ջերմությունը մնաց բոլոր ներկաների սրտերում:
Այս պատմությունը հիշեցնում է մեզ, որ նույնիսկ ամենամութ պահերին սերը և հավատարմությունը կարող են լույս բերել: Գերմանական հովվաշունը, որը երբեք չէր մոռացել իր տիրոջը, ցույց տվեց, որ կապը, որը ձևավորվում է սրտով, չի կարող խզվել ոչ ժամանակով, ոչ էլ հանգամանքներով:
